Kresy

ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski
Według szacunków, z rąk banderowców, jak powszechnie nazywano członków UPA, na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej oraz na Lubelszczyźnie zginęło w ciągu ośmiu lat około 150 tys. bezbronnych Polaków, ale faktyczna ich liczba jest z pewnością większa. Ludobójstwo to działo się zgodnie z hasłami, które nacjonaliści ukraińscy od lat wpajali swoim rodakom: „Śmierć Polakom – sława Ukrainie”, „Polaków wyrżniemy, Żydów wydusimy – a Ukrainę stworzyć musimy” i „Będzie polska krew po kolana – będzie wolna Ukraina”. Nie ma w historii Polski bardziej zafałszowanej i przemilczanej sprawy, jak ludobójstwo ludności polskiej dokonane przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińską Armię Powstańczą. Objęło ono przedwojenne województwa:...
Katarzyna Gójska-Hejke
Ja już dziś apeluję do wszystkich, którzy mają jakiekolwiek informacje o profesorze Ludwiku Dworzaku, wykładowcy prawa na Uniwersytecie Jana Kazimierza, sędzim lwowskiego Sądu Apelacyjnego. W mieście „zawsze wiernym” po dziś dzień przy ul. Kłuszyńskiej 7 stoi dom, w którym profesor Dworzak mieszkał wraz z rodziną. 7 października 1939 r. został aresztowany przez NKWD. Znalazł się w sowieckim więzieniu jako jeden z pierwszych profesorów – prawdopodobnie dlatego, iż uczestniczył w przedwojennych procesach komunistów. Wcześniej walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Pochodził ze Skole. W lutym 1940 r. bolszewicy przewieźli profesora Dworzaka do więzienia w Kijowie. Został zamordowany, jego ciało spoczęło w jednej z mogił w Bykowni. Wiemy, iż w archiwach ukraińskich nie zachowały się...
Od tajemniczych ofiar do nieznanych sprawców Dwa memoriały powstały jeszcze za władzy sowieckiej. Drugi postawiły w 1989 r., w 45. rocznicę tragicznych wydarzeń, władze pobliskich Brodów. Zapewne dlatego, że pierwszym sekretarzem tamtejszej KPZR była moskwianka z urodzenia, a nie działacz partyjny ukraińskiego pochodzenia. Na upamiętniającym głazie umieszczono czerwoną gwiazdę oraz płytę z napisem, iż mieszkańców Huty wymordowali okupanci wraz z bandami OUN. Nie wspomniano natomiast o narodowości zabitych. Płyta i gwiazda zniknęły w latach 90. Trzeci pomnik wzniesiono w 2005 r. Wyryty na kamiennym krzyżu napis podaje narodowość ofiar zbrodni, ale nie identyfikuje sprawców. Strona ukraińska przez dwa lata nie chciała się zgodzić, by na monumencie widniała również data. – Gdyby jej...
Katarzyna Gójska-Hejke
Pan Brzeżan w cudnej mieszka okolicy! Zamek objęła rzeka w dwa ramiona; Nad bramą klasztor, w murach zakonnicy, Dalej – kaplica blachą powleczona. W komnatach żadnej nie ujrzysz różnicy Od złotych komnat, gdzie mieszkała Bona. Pan Brzeżan lubi żyć w królewskim dworze: Co ma król Polski, i szlachcic mieć może. Król w kondukcie żałobnym Pierwszym, który przyjął nazwisko Sieniawski, był Rafał Granowski, syn Dymitra, kasztelana nakielskiego. Słynny przez swe rycerskie wyczyny – przede wszystkim w walkach przeciw Tatarom – pojął za żonę dziedziczkę na Sieniawie i stał się Sieniawskim. Bez wątpienia głównym twórcą potęgi rodu był jego potomek, wspomniany już Mikołaj. Wojewoda ruski, hetman wielki koronny, odznaczał się wybitnym męstwem. Walcząc pod buławą Jana Tarnowskiego, „...
Katarzyna Gójska-Hejke
Poeta przywołuje w poemacie słynący cudami obraz Matki Bożej Nowogródzkiej, znajdujący się w bocznej kaplicy świątyni. Gdy młody Mickiewicz stawiał pierwsze kroki, w jego rodzinnym miasteczku powstawało odrębne miasto – miasto zmarłych – nowogródzki cmentarz katolicki. Właśnie z tego okresu pochodzą najstarsze zachowane do naszych czasów nagrobki zasłużonych mieszkańców Nowogródka. Zajmująca powierzchnię 1,5 hektara nekropolia to bastion dawnej prowincjonalnej sztuki nagrobnej. Przyznać jednak należy z goryczą, że cmentarz jest dziś w opłakanym stanie. Tuż po upadku Związku Sowieckiego miejscowi Polacy podjęli trud inwentaryzacji nowogródzkiego miasta zmarłych. Dokładnie opisali i zaznaczyli na mapie ponad pół tysiąca grobów, z których ponad połowa już wówczas pozbawiona była...

Pages