Historia

Piotr Lisiewicz
W przedwojennej Polsce nazwisko lekkoatlety Antoniego Maszewskiego, 10-krotnego mistrza kraju i olimpijczyka, znało każde dziecko. „Dopadł kpt. Maszewski z 6 baonu, rekordzista szybkobiegacz przedwojenny. Zaryła się przed tomiganem [pistoletem maszynowym – przyp. PL] Maszewskiego uciekająca wataha. Już przytomnieją, już im wstyd okropny: – My... nic nie wiemy, panie kapitanie – krzyczeli – że Niemcy tuż... Panikę opanowano” – pisał o jego bohaterstwie pod Monte Cassino Melchior Wańkowicz. Maszewski poległ w walkach o Ankonę, ale została po nim legenda. „Wzór żołnierza – męstwa, prawości i koleżeństwa” – tak według relacji Wańkowicza wspominali go uczestnicy walk. Major Antoni Maszewski (awans z kapitana na majora pośmiertny) był sportowcem w stylu przedwojennym, jakże odmiennym od...
Dariusz Jarosiński
Niewielu polskich dowódców partyzanckich ostatniej wojny może wykazać się podobnymi osiągnięciami co porucznik Adolf Pilch „Góra” „Dolina”, cichociemny, komendant Zgrupowania Stołpecko-Nalibockiego AK, żołnierz Powstania Warszawskiego. Stoczył ponad 200 bitew i potyczek z Niemcami i Sowietami – o niewielu z nich można powiedzieć, że były przegrane. Porucznik Pilch dokonał rzeczy wydawać by się mogło niemożliwej – w sytuacji potwornego zagrożenia odbudował rozbity przez bolszewików oddział partyzancki, który w szczytowym okresie liczył prawie 900 żołnierzy. Na jego terenie działania – w powiecie stołpeckim, najdalej na wschód wysuniętym w województwie nowogródzkim, w Puszczy Nalibockiej – dużo groźniejszym wrogiem od Niemców była partyzantka sowiecka. Od początku grudnia 1943 roku do...
W listopadzie 1918 roku Polska budziła się do nowego życia. „Ogień drzemiący iskrą w piersi szarego legionisty był tak silny, czysty i święty, że zdołał płomieniem objąć cały naród, porwać go do czynu, zespolić w szlachetnym wysiłku. Wówczas dopiero na oścież rozwarły się bramy do wolności” – pisała prasa międzywojenna, oddając hołd wszystkim tym, którzy żołnierski szlak do odrodzonej ojczyzny „znaczyli krwią serdeczną” i którzy „złoty sen o niej śnili nawet na śmiertelnych marach”. Odbudowująca się Rzeczpospolita umacniała się i hartowała swego ducha w walce o ściany własnego domu, prowadząc w latach 1918–1921 aż sześć wojen jednocześnie. Wśród nich tę najtrudniejszą i najbardziej dla młodego państwa niebezpieczną – wojnę z Rosją Sowiecką, która miała zdecydować o losach Rzeczypospolitej...
Piotr Lisiewicz
„Boże, zbaw Polskę” – napisała na ścianie celi, gdy jako żołnierz Armii Krajowej została aresztowana przez Niemców. W 1946 roku nielegalnie uciekła z PRL, ukrywając się w schowku na węgiel na statku. Leczyła żołnierzy Maczka w Niemczech i Andersa w Anglii. A potem przez 43 lata zajmowała się chorymi na trąd w Ugandzie. Matka Trędowatych zmarła 5 lat temu, mając 103 lata. 10 października 2019 roku Episkopat Polski zgodził się na rozpoczęcie jej procesu beatyfikacyjnego. Kiedy w 1994 roku wróciła po niemal półwieczu do Polski, Akademia Medyczna w Poznaniu nadała jej tytuł doktora honoris causa. Gdy po uroczystości rozmawiała ze studentami, jeden z nich dla zgrywy rzucił, iż zaprasza ją na imprezę do akademika. Wszyscy potraktowali to jako mniej lub bardziej niestosowny żart ze starszej...
Dariusz Jarosiński
Z rąk funkcjonariuszy MSW ginęli polscy kapłani, działacze opozycji, również młodzi ludzie dopiero co wkraczający w dorosłe życie, często niezwiązani bezpośrednio z antykomunistycznym podziemiem. 20-letni Antek Browarczyk był pierwszą ofiarą stanu wojennego w Gdańsku. Postrzelony przez zomowców zmarł w szpitalu. Śledztwo umorzono „wobec niewykrycia sprawców nieostrożnego użycia broni”. Ciało Emila Barchańskiego wyłowiono z Wisły w przeddzień jego siedemnastych urodzin. Niespełna 20-letni Bogdan Włosik został zabity strzałem z pistoletu w brzuch przez kapitana SB. Świeżo upieczony student Uniwersytetu Gdańskiego Marcin Antonowicz zmarł w wyniku urazu głowy, którego doznał po pobiciu przez zomowca. Rzecznik komunistycznego rządu Jerzy Urban łgał i przekonywał do wersji nieszczęśliwego...

Pages