Rafał Sierchuła, IPN Poznań

„Ja, członek organizacji »Miecz i Pług« przysięgam wobec Boga Wszechmogącego wierność dla sprawy Ojczyzny. Dla dobra Polski, Jej wyzwolenia i potęgi pracę i siły swe oddaję. Sprawiedliwy ustrój społeczny, zdrowie moralne jednostki, rodzin i Narodu szerzyć, wyzysk i zakłamanie zwalczać obiecuję. Posłuszeństwo organizacyjne dla dobra Sprawy zachować będę. Przysięgam tajność organizacji. Śmierć jest zapłatą za zdradę. Tak mi dopomóż Bóg”. Organizacja „Miecz i Pług” („MiP”) powstała w październiku 1939 r. (nazwę nadano dopiero miesiąc później, nawiązując do tytułu własnej gazety konspiracyjnej). Jej duchowym i politycznym przywódcą był ksiądz Leon Poeplau „Wolan”. Początki działalności W początkowej fazie działalności organizacja miała niewielki zasięg, koncentrowała się bowiem tylko...
14 marca 1939 r. sejm słowacki proklamował niepodległość. Na czele Republiki Słowackiej jako premier stanął ks. Jozef Tiso. Władzę w kraju przejęli działacze związani ze Słowacką Partią Ludową (SPL). Powstała ona na początku XX w., jej założycielem i liderem był katolicki ksiądz Andrej Hlinka (1864–1938), miała orientację narodowo-katolicką i domagała się autonomii dla Słowacji. Cel ten osiągnięto wraz z klęską Czechosłowacji w październiku 1938 r. Powstanie niepodległej Słowacji natychmiast uznała Polska, chcąc włączyć nowe państwo do swojej strefy wpływów. Jednakże dla Tiso i jego otoczenia lepszym protektorem młodego państwa wydawał się Adolf Hitler. Już 23 marca 1939 r. na mocy układu słowacko-niemieckiego Niemcy podjęły się ochrony niepodległości i integralności Słowacji. W zamian...
W marszu na Warszawę. Porucznik Adolf Pilch „Dolina” (na fot. z wąsami) z oddziałem Nieoczekiwana pomoc Nieoczekiwaną pomoc w tej dramatycznej sytuacji zadeklarowali niemieccy żandarmi z Iwieńca, proponując partyzantom zawieszenie broni, a nawet sprzedaż amunicji. Do spotkania z Niemcami doszło 9 grudnia 1943 r., w wyniku negocjacji zawieszone zostały działania zbrojne z Niemcami na zasadzie wzajemności. Partyzanci otrzymali nieco broni i amunicji oraz prawo samoobrony wiosek w pobliżu Iwieńca, w których przebywały ich rodziny. Odrzucono natomiast propozycje wspólnych działań zbrojnych przeciwko partyzantce sowieckiej. O porozumieniu por. „Dolina” poinformował swoich zwierzchników. Korzystając z zaistniałej sytuacji, oddział odbudowywał swój stan liczebny. W ramach akcji KG...
Awanse i odznaczenia 6 stycznia 1919 r. przyłączył się do powstania wielkopolskiego i objął dowództwo lokalnego odcinka frontu. Następnie został mianowany dowódcą wojskowym powiatu ostrzeszowskiego. Podlegał mu 160-osobowy oddział, który ubezpieczał odcinek frontu południowego. Toczył z nim zwycięskie potyczki z Niemcami: 14–15 stycznia 1919 r. w rejonie Kobylej Góry i Ligoty; 18 stycznia – pod Korzeniem k. Kępna; 19 stycznia – na linii Parzynów–Rogaszyce; 29 stycznia – pod Torzańcem. Po zawieszeniu broni jego oddział wchodzący w skład 12. p. strz. wlkp. (III bat.), osłaniał linię demarkacyjną. 13 kwietnia 1919 r. dekretami NRL nr 42 i 43 został mianowany porucznikiem, a następnie kapitanem wojsk wielkopolskich. 6 czerwca 1919 r. NRL dekretem nr 134 przyznała mu stopień kapitana ze...
Po zwycięstwie, Czechy, maj 1945 r., od lewej: naczelny lekarz Brygady Świętokrzyskiej dr „Wszebór”, sanitariuszka Maria hr Poray-Wybranowska „Fala”, por. Wacław Żurowski „Żur” i  ppor. Jan Wódz „Lampart” Front nas wyraźnie goni Wybór pierwszej z możliwości – rozwiązania Brygady i przejścia do ponownej konspiracji – zawierał w sobie niebezpieczeństwo potwornych represji ze strony NKWD i ich rodzimych popleczników. Oddziały NSZ, które współtworzyły Brygadę, toczyły liczne walki z komunistami, wielu żołnierzy było rozszyfrowanych przez wywiad AL. Nie mogli oni działać w szeregach nowej, antysowieckiej konspiracji. Ponadto trudne byłoby rozlokowanie setek ludzi jeszcze pod okupacją niemiecką, większość z nich była bowiem poszukiwana. Pozostawało zatem przejście na Zachód....

Pages