Dodatek Specjalny IPN

W maju 1945 r. Europa świętowała zakończenie II wojny światowej. Radość wyrażana przez społeczeństwa Europy Zachodniej, bale i uliczne szaleństwa w Stanach Zjednoczonych nie korespondowały z nastrojami i obawami, jakie odczuwali Polacy w obliczu zajęcia ziem polskich przez Armię Czerwoną oraz porozumień jałtańskich, oddających Polskę we władanie Związku Sowieckiego. Niepokoje te bardzo szybko znalazły swoje potwierdzenie w postaci przeprowadzanej przez nowego okupanta planowej i wyniszczającej akcji skierowanej przeciw środowiskom niepodległościowym, uznającym władzę rządu RP w Londynie. Ironią historii jest, że kiedy na Zachodzie fetowano zwycięstwo i 8 maja 1945 r. podpisywano akt kapitulacji III Rzeszy, dzień wcześniej, na Rzeszowszczyźnie, pod Kuryłówką k. Leżajska, doszło do...
Wrzesień 1939 r. na Rzeszowszczyźnie Działania wojenne na terenie Podkarpacia rozpoczęły się 1 września od porannych nalotów Luftwaffe skierowanych na lotniska w Krośnie i Moderówce k. Jasła. W wyniku nalotów zniszczeniu uległy maszyny szkolne RWD-8, uszkodzono też urządzenia obu lotnisk. Zginął jeden oficer i 20 podoficerów - uczniów Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich. 3 września w Naczelnym Dowództwie zapadła decyzja, aby Armii „Karpaty” powierzyć obronę Dunajca, aż do czasu wycofania się grupy operacyjnej (GO) „Boruta” z Armii „Kraków”. Do tego celu dowódcy armii - gen. dyw. Kazimierzowi Fabrycemu - przydzielono 24. dywizję piechoty (DP). Jednak już przed północą 6 września gen. Fabrycy podjął decyzję wycofania tej jednostki na linię Wisłoki. Obawiał się okrążenia...
Nowy podział stref wpływów 27 września 1939 r. do Moskwy przybył Joachim von Ribbentrop. Efektem wizyty był „Układ o przyjaźni i granicach”, który wniósł korektę stref wpływów, ustalonych układem z 23 sierpnia. W zamian za terytorium Litwy, ZSRS zrezygnował z ziem polskich położonych między Wisłą a Bugiem. 4 października w Moskwie podpisany został protokół uzupełniający, który zweryfikował przebieg linii granicznej. Na odcinku od Bugu granica przebiegała rzeką Sołokija, a następnie lądowym odcinkiem w kierunku na zachód, m.in. nurtem strumieni: Gnojnik, Przykopa i Przyłubień, po ujście tego ostatniego do rzeki San, a następnie w górę biegu Sanu do jego źródeł na Przełęczy Użockiej. Jeszcze jesienią 1939 r. nową granicę ZSRS obsadziły Wojska Pograniczne NKWD. Granicy na Sanie i Roztoczu...
Akcje strajkowe Tę sytuację miały zmienić strajki lipcowo-sierpniowe 1980 r. Podobnie jak w wielu innych regionach Polski, także tu wybuchły strajki po wprowadzeniu podwyżki cen niektórych artykułów mięsnych 1 lipca 1980 r. Strajkowali wówczas pracownicy WSK w Mielcu i SFA „Autosan” w Sanoku. W następnych dniach do strajków o podłożu ekonomicznym i socjalnym dochodziło w różnych zakładach, głównie w woj. rzeszowskim i tarnobrzeskim. Po rozpoczęciu strajków stoczniowców na Wybrzeżu doszło w Polsce południowo-wschodniej do dalszego wzrostu napięcia. W połowie sierpnia ponownie zastrajkował „Autosan” oraz WSK w Rzeszowie. Zaczęły się pojawiać postulaty utworzenia niezależnych związków zawodowych. Po 20 sierpnia w woj. krośnieńskim i rzeszowskim niezadowolenie społeczne zaczęło sięgać...
Przewrotna akcja Kiszczaka Mniejsza część z tej stricte solidarnościowej „Solidarności” została zaskoczona przez stan wojenny, wprowadzony 13 grudnia 1981 r., poza granicami kraju. Trudno obliczyć ich liczbę: byli jednymi ze stu kilkudziesięciu tysięcy Polaków, którzy nie wrócili do kraju po 13 grudnia. W jednej chwili stracili możliwość powrotu do ojczyzny. Niektórzy stracili kontakt z najbliższymi. Oczywiście nie wszyscy chcieli wrócić, ale dla niektórych zakaz wstępu do własnego domu był bardzo bolesny. Doskonale zjawisko to oddaje przykład Seweryna Blumsztajna, który w dramatycznych okolicznościach próbował „przemycić się” do Polski. Miał ważny paszport i nie wystąpił we Francji o azyl – nie było więc formalnych podstaw uniemożliwiających mu wstęp do kraju. W związku z tym na...

Pages