„Stan W”

Już od pierwszych strajków w lipcu 1980 r. najwyższe władze MSW prowadziły przeciw strajkującym i opozycji akcje, które miały zakończyć się wprowadzeniem stanu wojennego. 16 sierpnia 1980 r. rozpoczęto je pod kryptonimem „Lato 80”, które skończyło się „zimą 81 r.”. Już w dokumencie z grudnia 1980 r. używa się określenia „stan wojenny” i mówi się o konieczności jego wprowadzenia. Dylematem władz PRL było więc nie to, czy stan wojenny wprowadzać, lecz kiedy go wprowadzić, by zachować swoją władzę.

Operacja „Lato 80” była przygotowaniem do stanu wojennego opracowanym w sztabie MSW. Dopiero później, jako długotrwała, wymagająca kompleksowej mobilizacji akcja wojskowa, była kontynuowana w MON przez generałów Jaruzelskiego, Kiszczaka i Siwickigo. Już 16 sierpnia, a więc dwa dni po rozpoczęciu strajku w Stoczni Gdańskiej i dzień przed ogłoszeniem 21 postulatów strajkowych, zostaje powołany specjalny sztab MSW do kierowania operacją „Lato 80”, składający się z kilkunastu generałów i pułkowników, z generałami Stachurą i Ciastoniem na czele. Sztab miał przygotować w całym kraju mobilizację połączonych sił milicji, Służby Bezpieczeństwa, a nawet rezerwistów – do opanowania sytuacji wybuchowej i kontrolowania środowisk opozycji i Kościoła. Jeszcze w czasie trwania strajku w Stoczni i negocjacji przedstawicieli „Solidarności” z komisją rządową sztab planował „ochronę”, czyli przejęcie kontroli nad ważnymi strategicznie obiektami. W notatce służbowej z 28 sierpnia zapisano: Proponowane obiekty do ochrony to: radiostacje i centra nadawcze radia i telewizji, (...) węzły łączności, magazyny rezerw państwowych, ujęcia wody w większych miastach, duże składy MPiS, stacje pomp rurociągu „Przyjaźń”, banki, gazownie.

Machina przyszłego stanu wojennego ruszyła więc już od momentu nasilenia strajków, mobilizując wszystkie siły MO, SB, agentury, a w końcu i wojska, gdy okazało się, że przeciwnikiem jest niemal całe społeczeństwo. W protokole z posiedzenia Sztabu MSW...
[pozostało do przeczytania 76% tekstu]
Dostęp do artykułów: