11 Listopada

Po powrocie do Polski szkoła i prasa nauczały nas, że Polska zawdzięcza niepodległość wyłącznie Włodzimierzowi Iljiczowi. Pamięć o Marszałku i 11 Listopada miała być planowo wykreślona. Gdy jednak na początku lat 70. w grupie taterników kłóciłem się w kolejce elektrycznej z Tadziem, fanem Dmowskiego, podszedł do mnie siwy kolejarz. „Panie, pan tak pięknie mówi o Marszałku, a ja już myślałem, że wszyscy Go zapomnieli”. Miał łzy w oczach. Odeszliśmy w kąt przedziału i zaśpiewaliśmy „Pierwszą Brygadę”. W 1979 r. Andrzej Bulc, członek Komitetu Wolnych Związków Zawodowych, przyniósł do „Elmoru” taśmę z nagraniem głosu Piłsudskiego. Fabryka stanęła. Przez dwa dni 2,2 tys. robotników, urzędników i inżynierów słuchało głosu Marszałka.

W WZZ czytaliśmy „Bibułę” Piłsudskiego, ze zdumieniem odkrywając, że mimo upływu czasu to jest dla nas i o nas. Tytuł naszego pisma „Robotnik Wybrzeża” nawiązywał do „Robotnika” warszawskiego, ale wówczas wierzyliśmy jeszcze redakcji, że zainspirowało ich pismo PPS wydawane przez Piłsudskiego pod takim właśnie tytułem. Gdy w początkach opozycji nie zjawiły się oczekiwane tłumy chętnych, gdy znajomi chowali się w bramach, by nie przyznać się do znajomości, naszą jedyną pociechą była historia. Piłsudski, wkraczając do zaboru rosyjskiego w 1916 r. ze swą Kompanią Kadrową, też spodziewał się entuzjastycznego powitania i przystąpienia do powstania. Przywitały Go zamknięte okiennice i zaparte drzwi. Lecz nie poddał się i w dwa lata później niepodległość osiągnął.

Opozycja przedsierpniowa wróciła do tradycji uroczystego świętowania 11 Listopada. Po powołaniu KOR zaczęły powstawać inne, jawne, choć ostro represjonowane organizacje. Jawność była bardzo ważna, ponieważ ulotki i apele nie były już anonimowe. Mieszkańców Trójmiasta zapraszały na uroczystości organizacje, za którymi stali konkretni ludzie, znani z nazwiska. Oczywiście dla SB też nie było to tajemnicą i przed każdą rocznicą nasilała się inwigilacja, rewizje mieliśmy...
[pozostało do przeczytania 61% tekstu]
Dostęp do artykułów: