Świadectwa chorej pamięci

Poprzednie miesięczniki

We wstępie Łukasiewicza wyczuwa się dystans do omawianych wierszy, ale bez lustratorskiej pasji. Czuje się raczej gotowość wybaczania – powiewy nowej poprawności stroniącej od osądzania, wsłuchującej się ze zrozumieniem w racje inne od naszych. Elegancki ten wstęp wymaga paru dopowiedzeń. Łukasiewicz pisze np. o „zaślepieniu” Białowąsa i stwierdza, iż tomik z 1955 r. stanowił jakby poetycki aneks do Notatnika agitatora. Krytyk jest tu dyskretny, nie mówi, o jaki rodzaj zaślepienia i o jaką agitację chodziło. Tylko wtajemniczeni wiedzą, istniały takie podręczniki dla działaczy PPR, potem PZPR uczące kłamstw i pomówień pod adresem AK, emigracji i przedwrześniowej Polski. Był to jeszcze wynalazek sowieckiego okupanta: od takiego przecież „notatnika” zaczynał kolaborancką karierę we Lwowie starszy agitator filozof Adam Schaff i radiowy propagandzista Adam Ważyk.  Wiersze zacytowane w szkicu Łukasiewicza potwierdzają dyskretnie wypowiedzianą krytykę: Białowąs był agitatorem komunizmu, bez wahań utożsamiał się z budowniczymi sowieckiej kultury, a nawet z aparatem terroru. Wątpliwości mieli czasem jego mniej dojrzali rówieśnicy – poeta-agitator musiał ich (w wierszach i w życiu) przekonywać. Łukasiewicz cytuje taką na przykład strofę: W oczy mi patrz, nie w szybę,/ Zobaczysz, że je opuścisz./ Ja ci spokój z nich wydrę,/ Zgaszę niewczesny uśmiech. Wbrew pozorom nie jest to wiersz o przesłuchaniu przez UB, tylko o poetyckiej agitacji. Następne strofy nie straszą, nie szantażują, a
     
9%
pozostało do przeczytania: 91%

Artykuł dostępny tylko dla subskrybentów

Kup subskrypcję, aby mieć dostęp do wszystkich tekstów www.panstwo.net

Masz już subskrypcję? Zaloguj się

* Masz pytania odnośnie subskrypcji? Napisz do nas prenumerata@swsmedia.pl

W tym numerze

  • fot.Xinhua/PAP/News Pictures

    Hołd Tuska

    Donald Tusk tak naprawdę jest dziełem Angeli Merkel. Wszyscy w Europie wiedzieli, że to ona wybrała go na przewodniczącego Rady Europejskiej. Przekonała Brytyjczyków i Francuzów, bardzo długo...
    Piotr Grochmalski
  • Morskie Oko / Jan Nepomucen Głowacki

    Z wędrówek po ziemi naszej

    Po tym, jak w 1918 roku Rzeczpospolita zrosła się w jedną całość, wśród Polaków zrodziła się nieodparta potrzeba wędrówek po ojczystym kraju. Z ulotnych wspomnień wędrowców o artystycznych duszach...
    Agnieszka Kowalczyk
  • 68_fot. ALEXEI DRUZHININ/RIA NOVOSTI/KREMLIN POOL/PAP/EPA

    Reżim Putniewa

    Początek roku potwierdza zaostrzenie kursu polityki wewnętrznej rosyjskich władz i kolejny krok w stronę klasycznego autorytarnego reżimu. Polityka zagraniczna schodzi na plan drugi. Jeśli reżim...
    Antoni Rybczyński
  • fot. NAC

    Obawy Prymasa Wyszyńskiego, czyli o wadach narodowych Polaków

    W kwietniu 2020 roku odwołano uroczystości beatyfikacyjne kardynała Stefana Wyszyńskiego, które prawdopodobnie w 2021 roku także się nie odbędą. Czy prymas nie zasłużył na większe przygotowania, czy...
    Jakub Augustyn Maciejewski
  • FOT.ADOBE STOCK

    Kryzys męskości?

    Dziś trudno zdefiniować, na czym tak naprawdę polega męskość. Sami mężczyźni gubią się w swoich rolach i nie wiedzą, czego się od nich oczekuje. Zróżnicowanie nacisków, jakim są poddawani,...
    Małgorzata Matuszak
  • fot. arch.

    Nie patrz na nas!

    Gdyby nie śmierć ojca Maksymiliana Kolbego, polskiego franciszkanina, w bunkrze głodowym obozu koncentracyjnego Auschwitz, być może wielu ludzi Zachodu – Francuzów, Holendrów, Belgów – nie...
    Ewa Polak-Pałkiewicz