Czym jest… gotycka katedra

Ze względu na tytuł i funkcję, katedra to główny kościół diecezji – kościół biskupa diecezjalnego, w którym znajduje się jego tron. Od tego tronu, ozdobnego siedziska umieszczonego na podwyższeniu, symbolu pozycji biskupa, który zasiadał na nim podczas odprawiania nabożeństw, pochodzi też nazwa „katedra”, w języku greckim („kathedra”) oznaczająca właśnie „krzesło, fotel”. Z czasem nazwa tronu tego, kto zwraca się do wiernych i kto naucza, zaczęła oznaczać miejsce, gdzie się to się odbywa – kościół biskupa, katedrę. Termin ten rozpowszechnił się w X wieku, wcześniej względem kościoła biskupiego stosowano określenia „ecclesia matrix” i „ecclesia mater”.

W gotyckiej katedrze nie naucza jednak jedynie biskup. Naucza ona sama, całą sobą, stając się „biblią pauperum” – „Biblią (dla) ubogich”, dla ludzi prostych i nieumiejących czytać. Każdy element katedry, każdy w zasadzie jej detal, niesie ze sobą biblijną treść i ma wzbudzać religijną refleksję. Jest symboliczny. Gotyckie katedry stanowią summę całej kultury średniowiecznej, prawdziwą „liber et pictura”, „księgę i obraz”, zbudowaną wedle reguł umożliwiających jej odczytanie. Są encyklopedią scholastyki, wyrazem świata summ teologicznych, w którym wszystko miało swoje miejsce i było włączone w boski porządek.

Ideał piękna zawsze prawie sprowadzał się do trzech pojęć: doskonałości, proporcji i blasku. I taka właśnie jest gotycka katedra: w swej „świętej geometrii” wyraża średniowieczną myśl o Bogu-Architekcie, zbudowana jest zaś tak, by umożliwić światłu przeniknięcie całej konstrukcji, przesycić ją jasnością tak, jak Bóg spaja swym blaskiem wszystkie byty widzialne i niewidzialne. Światłość to dający bezpieczeństwo znak Boga będącego Światłem Świata, a najwspanialszą i najdoskonalszą realizacją tego przesłania są witraże, odzwierciedlające duchową iluminację, której doświadcza dusza ludzka poruszona Słowem Bożym zawartym w Biblii.

Przesłanie, jakie niesie w sobie...
[pozostało do przeczytania 47% tekstu]
Dostęp do artykułów: