Agnieszka Łuczak, OBEP IPN Poznań

„Wróg Czyha Na Nas!” Latem 1945 r. sytuacja w polskim podziemiu niepodległościowym komplikowała się coraz bardziej. W okresie od czerwca do września została rozwiązana większość oddziałów Armii Krajowej-Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj i Narodowych Sił Zbrojnych oraz ujawniło się wiele lokalnych oddziałów partyzanckich. Stan kadr usiłowało utrzymać Narodowe Zjednoczenie Wojskowe i niektóre struktury regionalne, jak działające w łódzkiem Konspiracyjne Wojsko Polskie czy zgrupowanie „Ognia” na Podhalu. Działania podjęte przez poakowskie dowództwo zmierzały do likwidacji zbrojnego podziemia. Pułkownik Jan Rzepecki dowódca DSZ na Kraj dążył do jego likwidacji, uważając, iż zachowanie konspiracji wojskowej po samorozwiązaniu się Rady Jedności Narodowej i po wejściu Stanisława Mikołajczyka...
Tajne wykazy Naciski Arthura Greisera (szefa zarządu cywilnego, a później namiestnika Kraju Warty) na zwiększenie liczby masowych egzekucji sprawiły, że od połowy września do końca października 1939 r. grupy operacyjne policji bezpieczeństwa zintensyfikowały swoją działalność. 29 września 1939 r. Greiser polecił podległym mu przedstawicielom administracji cywilnej (landratom i burmistrzom) opracowanie ściśle tajnych wykazów osób wśród Polaków zaliczanych do miejscowych przywódców i inteligencji. Przygotowane spisy polskich nauczycieli, duchownych, właścicieli ziemskich, przemysłowców i kupców należało przesłać do Greisera. Przez Wielkopolskę przetoczyła się fala masowych egzekucji na ludności polskiej, które wykonywano na podstawie wyroków sądów doraźnych policji bezpieczeństwa. W...
Pierwsze internowania Początek operacji „Jodła” wyznaczono na godz. 24, jednak internowania miały często miejsce jeszcze przed północą. Listy osób przewidzianych do internowania przygotowano dużo wcześniej – najstarsza z zachowanych jest opatrzona datą 28 października 1980 r. Operacja wprowadzenia stanu wojennego zakończyła się sukcesem władzy, już pierwszej nocy internowano ponad 3 tysiące osób, w tym niemal wszystkich członków Komisji Krajowej NSZZ „S”. Utworzono 52 ośrodki odosobnienia, internowano ok. 10 tys. osób. Nielicznym tylko członkom kierownictwa Związku udało się uniknąć zatrzymania, m.in.: Zbigniewowi Bujakowi, Zbigniewowi Janasowi, Władysławowi Frasyniukowi, Eugeniuszowi Szumiejko, Bogdanowi Lisowi. Byli oni intensywnie poszukiwani przez cały okres stanu wojennego....
Pierwsze oficjalne doniesienia prasowe spotkały się z nieufnością i oburzeniem społeczeństwa. W całym kraju w lipcu i sierpniu 1956 r. poznański bunt stał się wiodącym tematem rozmów i dyskusji we wszystkich środowiskach, stając się jednocześnie w błyskawicznym tempie ogólnonarodową legendą. Sposobem przełamania przez społeczeństwo monopolu państwowej informacji były ulotki i napisy rozpowszechniane we wszystkich możliwych miejscach, gdzie miały szansę dotrzeć do czytelników. Wobec braku swobodnych możliwości wypowiedzi i podjęcia otwartej dyskusji ogólnonarodowej taki niezależny obieg informacji był jedynym sposobem społecznego komunikowania się. Reakcją ludności nie mogło być nic innego jak rozgoryczenie i rozpowszechnianie coraz liczniejszych pogłosek i plotek na temat poznańskiego...
Sieć kontaktów W 1945 r. wielokrotnie wsparcie dla oddziałów stanowiły posterunki MO. Pełniący służbę funkcjonariusze często byli żołnierzami AK lub znajomymi i krewnymi żołnierzy w oddziałach. Sieć informatorów na posterunkach MO posiadał por. Olszówka. Również milicjanci posterunku MO w Przygodzicach pow. Ostrów współpracowali z oddziałem Ludwika Sinieckiego „Szarego”. Oddział partyzancki „Dzielny” dowodzony początkowo przez Gedymina Rogińskiego „Dzielnego”, a następnie od 31 stycznia 1946 r. przez kpr. Stanisława Frydrycha ,,Wichra”, od 10 marca 1946 r. przez Kazimierza Kotowskiego ,,Grafa”, od marca 1946 r. przez Zdzisława Zydorka ,,Żyda”, od maja 1946 r. przez Mariana Rączkę ,,Kościuszkę”. Początkowo był podporządkowany Wielkopolskiej Samodzielnej Grupie Ochotniczej „Warta”,...