Żniwo zdrady

Aresztowania

Ujęcie przywódcy NOB było pierwszym w wielkiej fali aresztowań w tej organizacji, trwającej do jesieni 1941 r. i zakończonej niemal zupełnym rozbiciem jej kierowniczych struktur. Jeszcze w grudniu 1940 r. w rękach gestapo znaleźli się członkowie kierowniczych struktur NOB: Józefat Sikorski, Józef Przybyła, Jerzy Kurpisz, komendant miasta Poznania Stefan Chojnacki, bracia Mścisław i Marian Frankowscy. Ten ostatni kierował Wydziałem Propagandy, który szczególnie ucierpiał podczas grudniowych aresztowań. W styczniu ujęty został dr Stefan Piotrowski, a w następnym miesiącu Władysław Grządzielski. Ta pierwsza faza aresztowań pochłonęła, według raportu gestapo, ponad 300 „funkcjonariuszy kierowniczych organizacji”. W rękach gestapo znalazła się część archiwum, książki kasowe, powielarnie głównego organu prasowego NOB – „Polski Narodowej”, skład broni.

Następne fazy aresztowań doprowadziły do rozbicia odbudowywanych z wielkim wysiłkiem kolejnych struktur sztabowych oraz zespołów wydających „Polskę Narodową”. W aresztach gestapo znaleźli się m.in.: Albin Smolanowicz, mec. Hieronim Szybowicz, o. Julian Mirochna, dr Klemens Gorzyński, Henryk Peterman. Do końca 1941 r. ujętych zostało 868 osób. 26 z nich zostało zakatowanych podczas bestialskiego śledztwa. Pozostali stanęli przed sądami niemieckimi. Wielu z nich otrzymało wyroki śmierci. Spośród tych, którzy skazani zostali na osadzenie w obozach karnych (koncentracyjnych), tylko niewielka część przeżyła wojnę.

Dezerter z WP

Kim był człowiek, któremu gestapo zawdzięczało w dużej mierze rozpracowanie kierowniczych struktur NOB? Urodził się 22 grudnia 1913 r. w Poznaniu. Studiował na Wydziale Prawno-Ekonomicznym Uniwersytetu Poznańskiego, ale studiów nie ukończył. Od 1937 r. pracował jako urzędnik biurowy w Zarządzie Miejskim w Poznaniu. Jednocześnie udzielał się w Wydziale Młodych Stronnictwa Narodowego. Na tym gruncie poznał...
[pozostało do przeczytania 69% tekstu]
Dostęp do artykułów: