Czym jest… Wigilia

Etymologicznie słowo „wigilia” pochodzi od łacińskiego „vigilia”, oznaczającego „czuwanie, straż nocną”, związanego z czasownikiem „vigilare” – „nie spać, spędzać noc na czuwaniu, być przezornym i ostrożnym, troskliwym, pilnować”. Początkowo wigilie praktykowano przed wszystkimi uroczystościami kościelnymi, co związane było ze starożytnym sposobem określania doby – dzień liczono wówczas nie od północy do północy, lecz od zmierzchu do zmierzchu. Wigilie znane były już w Starym Testamencie. Izraelici nazywali je „wieczorem” i obchodzili przed każdą uroczystością, a nawet przed każdym szabatem; były fetowane również w Nowym Testamencie – rozpoczynały obchód święta i miały na celu przygotowanie świątecznych potraw, a przede wszystkim odprawienie przypisanych modlitw i ceremonii rytualnych. 

Wigilię w znaczeniu liturgicznym mają obecnie najstarsze święta, przy czym najważniejsze są Wigilia Paschalna, poprzedzająca Uroczystość Zmartwychwstania Pańskiego, nazwana przez św. Augustyna „matką wszystkich wigilii”, i Wigilia Bożego Narodzenia, poprzedzająca Uroczystość Narodzenia Pańskiego.

Wieczerza wigilijna przypomina dawne agapy, na których chrześcijanie gromadzili się w wieczór przed dniem świątecznym, by przez czuwanie, modlitwy i śpiewy przygotować się na obchody święta. Nazwa „agapa” związana jest z greckim słowem „agape”, oznaczającym najwyższą formę miłości – Boga do człowieka i ludzi do Boga oraz wzajemną miłość do bliźniego.

Każda wigilia związana była tradycyjnie z postem. Dawna wigilia, czyli nocne nabożeństwo przygotowujące do właściwej uroczystości, miała bowiem charakter pokutny. Wprowadzała w modlitewny nastrój i była przypomnieniem prawd właściwych dla danego święta. Poszczenie, poświęcenie zatem ciała, ułatwia duszy wejście w misterium świąt, w przestrzeń Boga. Integralną częścią postu była też jałmużna – wierzono, że temu, kto sam zasmakował nędzy, łatwiej przyjdzie dzielić się z innymi tym, co posiada....
[pozostało do przeczytania 45% tekstu]
Dostęp do artykułów: