Numer 12 (70)/2011

Krzysztof Szczerski
Poza tym, obecny kryzys Unii Europejskiej świadczy o tym, że utopia jako narzędzie projektowania świata politycznego jest zadaniem może i intelektualnie zajmującym, ale praktycznie bezwartościowym. Utopia, w znaczeniu politycznym, to brak potrzeby uwzględniania rzeczywistości w planowaniu i egzekwowaniu działań politycznych. Świat realny, dla utopistów, nie jest „czynnikiem interweniującym” w ich projektach politycznych. Niekiedy po prostu jest on ignorowany – wtedy mamy do czynienia z utopią o charakterze baśniowym (wizja innego świata o cechach pożądanych, idealnych: piękny kraj, w którym wszyscy są zdrowi i bogaci), a niekiedy świat ten jest wykluczany jako przeszkoda w tworzeniu utopijnej przyszłości – wówczas tworzy się utopię rewolucyjną (na razie jest jeszcze wiele przeszkód, ale...
Mateusz Matyszkowicz
Ponad literaturą Herbert współczesnej mu literatury nie krytykował zatem z pozycji estetycznych, ale metafizycznych. Upadek literatury to przede wszystkim kryzys metafizyki i to w jej klasycznym wydaniu – tym, które zachowuje wiarę w możliwość dotarcia podmiotu do świata po to, by opisać go w sposób bezinteresowny i w miarę bezstronnie. Problem nie leży więc w Herbertowym odrzucaniu jednostki na rzecz ogółu, pojedynczego losu na rzecz treści moralnej – przeciwnie, chodzi właśnie o to, co jednostkowe i poznawalne w metafizycznym badaniu. Zadanie poety, czyli ogarnianie słowem, nie jest tylko zajęciem literackim – sztuka, choć względem polityki autonomiczna, więcej: niezależna, ma jednak zadanie, które znacznie przekracza wymiar czysto artystyczny. Pisarz ma wymierzać sprawiedliwość...
Paweł Paliwoda
Parowanie sensu Jeden z czołowych polskich historyków opowiadał kiedyś anegdotę o wizycie delegacji włoskich komunistów, pod kierownictwem Palmira Togliattiego, w roku 1922 w Moskwie. Podczas przyjęcia na Kremlu Lenin miał mu powiedzieć: „Ogólnie jesteśmy bardzo zadowoleni z waszej pracy. Siła klasy robotniczej we Włoszech rośnie. Ale jednego, towarzyszu Togliatti, wybaczyć wam nie mogę. Żeście stracili towarzysza Mussoliniego!”. Do 1919 r. Togliatti (a także Gramsci) i Mussolini (członek komitetu wykonawczego) ściśle współpracowali we Włoskiej Partii Socjalistycznej, w 1921 r. przekształconej w partię komunistyczną. W wyniku wewnętrznych rozgrywek w WPS Mussolini został z niej usunięty w 1919 r. i rozpoczął tworzenie własnej partii socjalistycznej. „Fasci” to po włosku „wiązka”, „...
Alvaro Vargas Llosa
CHE GUEVARA, KTÓRY TAK BARDZO (A MOŻE RACZEJ TAK MAŁO?) PRZYCZYNIŁ SIĘ DO DESTRUKCJI KAPITALIZMU, STANOWI DZIŚ UCIELEŚNIENIE KAPITALISTYCZNEGO GADŻETU. Jego podobizny ozdabiają kubki, bluzy, pudełka od zapałek, breloczki, portfele, czapki z daszkiem, toczki, bandany, podkoszulki, koszule, torebki, dżinsy, pudełka od herbaty oraz oczywiście wszechobecne T-shirty z fotografią autorstwa Alberta Kordy, przedstawiającą socjalistycznego idola w beretce u początków rewolucji, gdy Che akurat wszedł w kadr – i w ten sposób zagościł na obrazie, który trzydzieści lat po jego śmierci jest nadal symbolem rewolucyjnej (a może kapitalistycznej?) mody. Sean O’Hagan zauważył w „The Observer”, że istnieje nawet proszek do prania z hasłem: „Che: bielsze nie będzie”. Spełnienie rewolucyjnych pragnień...
Antoni Rybczyński
Wbrew utrwalonej opinii, że rajem dla wielkiego biznesu była Rosja jelcynowska, to przy Putinie kraj stał się państwem oligarchicznym. Bezpośrednio (przez zarządzanie własnością państwową) lub pośrednio (przez podstawionych ludzi, żony, dzieci, kuzynów itd.) oligarchiczna nomenklatura kontroluje całą gospodarkę. Realny majątek jej członków ma niewiele wspólnego z oficjalnie deklarowanym. Podobnie jak prawdziwa hierarchia, tak i funkcje putinowskich urzędników nie mają związku z ich nominalnymi pozycjami. W wertykalu władzy dominują siłowicy (koledzy Putina z KGB) i pitercy (koledzy z merostwa petersburskiego). Dłuższa zażyłość łączy „cara” z tymi pierwszymi, głównie to lata 70., ale też 80. – z czasów służby w Dreźnie. Kontakty z tą drugą grupą są świeższe – z pierwszej połowy lat 90....

Pages