Małgorzata Matuszak

Małgorzata Matuszak
Wydaje się, że z natury jesteśmy raczej niecierpliwi. Że cierpliwości musimy się dopiero uczyć. Jak? Jest to o tyle trudniejsze dzisiaj, bo nasza cywilizacja jest cywilizacją techniczną, ta zaś – jest cywilizacją niecierpliwości. Niecierpliwość stała się jedną z głównych przypadłości naszych czasów. Nie lubimy czekać. Nie chcemy czekać. Ów brak cierpliwości w osiągnięciu zamierzonego celu wzmagany jest jeszcze przez wielość środków, które mamy do dyspozycji; środków, które technika złożyła człowiekowi w darze, a które ów rozwój cywilizacyjny i techniczny zbyt często obraca przeciw tym, którzy go spowodowali – przeciw nam samym. W tym pędzie zapominamy, że istnieje zależność między powolnością a zapominaniem, między cierpliwością a dochodzeniem do prawdy. Żyjemy w epoce szybkiej prawdy,...
Małgorzata Matuszak
Wielkoduszność, jako uzasadniona duma ze swej wielkości, jest umiarem między skromnością, najczęściej fałszywą, a próżnością, zawsze niemądrą, bo nierozumnie mierzącą to, co ją powoduje. Jeśli ktoś uważa się za godnego rzeczy wielkich wtedy, gdy godzien ich nie jest, staje się człowiekiem próżnym, pustym zatem, bo „nadętym” fałszywą dumą, czyniącą wysiłki kierowane na uznanie jej przez innych daremnymi; tego zaś, kto odstępuje od czynienia rzeczy wielkich, mając możliwości ich przedsiębrania, nazwać trzeba człowiekiem małodusznym, duchowym sknerą, żałującym wysiłku i niemającym ambicji sięgania po rzeczy wielkie, pomimo posiadania odpowiednich ku temu zdolności. Gdzie jednak kończy się duma, a zaczyna pycha? Istotnie, niełatwo w ów środek utrafić. Tym trudniej, o ile częściej słychać...
Małgorzata Matuszak
Jedność życia byłaby poprzez opowieść dana jako jedność postaci, bohatera tej opowieści, jedność postaci zaś – jako jedność narracji łączącej narodziny, życie i śmierć. Jednakże historia życia człowieka, chociaż ono samo rozciąga się między własnym początkiem a własnym końcem, nie zaczyna się wraz z jego narodzinami i nie kończy się wraz ze śmiercią, ale jest częścią historii rodziny, miasta, państwa. Jesteśmy zawsze już dłużnikami tych, dzięki którym jesteśmy tymi, którymi jesteśmy. Nasza opowieść dziedziczy przeszłość przodków i staje się częścią opowieści potomków. Sama też sięgać może tam, gdzie sięga pamięć. Opowiadamy wszak, ażeby nie zapomnieć, i o tyle, o ile pamiętamy, i tyle, ile pamiętamy. Pamięć prawdziwej opowieści jest zaś szczególnego rodzaju pamięcią. Jak jednak rozpoznać...
Małgorzata Matuszak
Czym zatem jest eudaimonia według Arystotelesa? W „Etyce nikomachejskiej” pisze, że: „Dobrze żyć i dobrze działać [w grece wyrażenie to oznacza równocześnie „dobrze się mieć”] to to samo, co być szczęśliwym”. Jeśli zaś „życie dla istot żyjących jest istnieniem” – co czytamy w traktacie „O duszy” – to szczęście określić można jako „dobre istnienie”: istnienie polegające na pełnieniu pewnego rodzaju działań – dobrych działań, przyczyniających się do „dobrego mienia się”. Zdolny jest zatem człowiek, mocą swojego działania, określać swoje istnienie: w działaniu na sposób szczęścia wyjawia się samo bycie tego, kto działanie to dokonuje. Owo doskonałe istnienie, szczęście, przysługujące działającemu tak jak życie, a zarazem przemożnie zależne od niego samego, nieprzestające być przezeń czymś...
Małgorzata Matuszak
Słowo „sumienie” w języku polskim, według Brüknerowskiego wywodu, oznacza właściwie „wątpienie”. Najpierw – w XV w. – występowało jako sąmnienie i sampnienie, później – w wieku XIX – jako sumnienie. W strukturze swej odpowiada swoim greckim i łacińskim poprzednikom, z tym że greckiej syneidesis i łacińskiej consientia odpowiadają w polszczyźnie dwa wyrazy: sumienie i świadomość. Słowo „sumienie” składa się z przedrostka „są” określającego wspólność (jak np. w słowie „są-siad” – ten, kto ze mną siedzi; podobną funkcję spełnia greckie „syn” i łacińskie „con”) i rdzenia „mnie” oznaczającego „mniemać tak czy siak” (ocalonego np. w „pomnieć” i w jego złożeniach, czy też w „napominać”; w grece i łacinie eidesis i scientia również odnoszą się do wiedzy, także tej potocznej, wiedzy z...

Pages