26/2008 NGP

Miejsca zbrodni Na początku kwietnia 1940 r. szef Zarządu ds. Jeńców Wojennych zaczął wydawać komendantom obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie polecenia przygotowania transportów śmierci. Pierwszy wyruszył z Kozielska do Katynia 4 kwietnia. Transporty ze Starobielska i Ostaszkowa wysłano 5 kwietnia odpowiednio do Charkowa i Kalinina (Tweru). Przez następnych parę tygodni odchodziły kolejne. Wszędzie oprawcy strzelali z pistoletów w tył głowy lub w kark pojedynczych ofiar. Ekshumacja zwłok Andrzeja Świetlickiego, przedwojennego kierownika warszawskiej „Falangi”. Na przełomie 1939 i 1940 r. Świetlicki stał na czele półoficjalnej Narodowej Organizacji Radykalnej, która szukała możliwości porozumienia z niemieckimi władzami okupacyjnymi. Aresztowany przez gestapo w kwietniu...
Niemcy byli świadomi, że na terenie Polski już w pierwszych miesiącach okupacji doszło do zorganizowania rozgałęzionego i stale rozrastającego się ruchu oporu. Wiedzieli też, że ruch ten otrzymał od rządu na emigracji dyrektywy przeprowadzenia w okresie nasilenia walk we Francji szeroko zakrojonej akcji dywersyjnej. Niemcy liczyli, że przeprowadzenie nagłej i niespodziewanej akcji pacyfikacyjnej uniemożliwiłoby Polakom ewentualny zryw powstańczy. Od początku zakładali, że zmasowana akcja nie będzie polegała jedynie na przeprowadzeniu aresztowań, co chwilowo sparaliżowałoby wprawdzie ruch oporu, lecz jednocześnie przerwałoby wszelką inwigilację poszczególnych organizacji. Policja zamierzała raczej posłużyć się metodą polegającą na usunięciu przywódców i wprowadzeniu do organizacji...
Aresztowania Ujęcie przywódcy NOB było pierwszym w wielkiej fali aresztowań w tej organizacji, trwającej do jesieni 1941 r. i zakończonej niemal zupełnym rozbiciem jej kierowniczych struktur. Jeszcze w grudniu 1940 r. w rękach gestapo znaleźli się członkowie kierowniczych struktur NOB: Józefat Sikorski, Józef Przybyła, Jerzy Kurpisz, komendant miasta Poznania Stefan Chojnacki, bracia Mścisław i Marian Frankowscy. Ten ostatni kierował Wydziałem Propagandy, który szczególnie ucierpiał podczas grudniowych aresztowań. W styczniu ujęty został dr Stefan Piotrowski, a w następnym miesiącu Władysław Grządzielski. Ta pierwsza faza aresztowań pochłonęła, według raportu gestapo, ponad 300 „funkcjonariuszy kierowniczych organizacji”. W rękach gestapo znalazła się część archiwum, książki kasowe,...
Tajne wykazy Naciski Arthura Greisera (szefa zarządu cywilnego, a później namiestnika Kraju Warty) na zwiększenie liczby masowych egzekucji sprawiły, że od połowy września do końca października 1939 r. grupy operacyjne policji bezpieczeństwa zintensyfikowały swoją działalność. 29 września 1939 r. Greiser polecił podległym mu przedstawicielom administracji cywilnej (landratom i burmistrzom) opracowanie ściśle tajnych wykazów osób wśród Polaków zaliczanych do miejscowych przywódców i inteligencji. Przygotowane spisy polskich nauczycieli, duchownych, właścicieli ziemskich, przemysłowców i kupców należało przesłać do Greisera. Przez Wielkopolskę przetoczyła się fala masowych egzekucji na ludności polskiej, które wykonywano na podstawie wyroków sądów doraźnych policji bezpieczeństwa. W...
Leopold Bieńkowski (1883–1941), hodowca, pszczelarz, członek Ligi Narodowej. Organizator Polskiej Macierzy Szkolnej, więziony przez władze carskie. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę instruktor samorządu gminnego i członek Rady Miejskiej w Przasnyszu. Wydawca „Głosu Ziemi Przasnyskiej”. W czasie wojny polsko-bolszewickiej członek Powiatowego Komitetu Obrony Państwa. Po 1926 r. osadnik na Polesiu, działacz gospodarczy i oświatowy. Związany z ZLN. Poseł I kadencji Sejmu. Aresztowany przez NKWD w styczniu 1940 r., więziony w Kosowie i na Łubiance w Moskwie, wywieziony wraz z rodziną do osady Kokornaja (obwód archangielski), gdzie zmarł. RS Tadeusz Fabiani (1907–1940), magister prawa UW, prawnik, działacz akademicki. Należał do Konfederacji Akademickiej „Filarecja” i był...

Pages