Historia

Przygotowania i koncentracja W ostatniej dekadzie kwietnia 1945 r. Józef Karwowski „Bystry”, dowodzący Narodowymi Siłami Zbrojnymi w powiecie Grajewo, powiadomił dowódcę Obwodu Grajewo AKO por. Franciszka Warzyńskiego „Wawra”, że planuje atak na Grajewo, rozbicie tamtejszego Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i uwolnienie przetrzymywanych w nim więźniów. O powyższym „Wawer” zawiadomił dowódcę Rejonu „D” mjr. Jana Tabortowskiego „Bruzdę”, prosząc go o wytyczne w tej sprawie. Ten wyraził zgodę. Dowództwo NSZ zobowiązało się do jej wykonania w ciągu sześciu dni. Okazało się jednak, że z powodu zbyt szczupłych sił i środków NSZ nie były zdolne do takiej operacji. Wobec powyższego mjr Tabortowski zwołał specjalną odprawę. Odbyła się ona na początku maja 1945 r. w zabudowaniach...
Od marca 1831 r. działał w Paryżu jako kurier dyplomatyczny z ramienia rządu powstańczego. Tu, po upadku powstania, współtworzył Towarzystwo Demokratyczne Polskie i stał się jednym z głównych krytyków ks. Adama Jerzego Czartoryskiego. Związany był ze środowiskami emigracyjnej radykalnej lewicy, z ich programem spisków, konspiracji i ideą odnowienia walki powstańczej w sojuszu ze związkami karbonarskimi. Wyraz swym radykalnym poglądom dał w jedynym numerze nowego pisma „Przyszłość” wydanego w styczniu 1834 r. Ogromne wrażenie zrobiła apostazja Gurowskiego ujawniona w liście otwartym, we wrześniu 1834 r., rok później uzasadniona broszurą „Prawda o Rosji i buncie prowincji polskich”, której tezy wywołały jeden z najgłośniejszych skandali intelektualnych w dziejach Wielkiej Emigracji i...
Tadeusz Płużański
Najdroższy wyraz Dla przygotowania obchodów święta 3 Maja kierownicy stołecznych szkół powołali ośmioosobowy komitet organizacyjny. Zamiast zajęć miały się odbyć patriotyczne pogadanki. Program dla młodszych klas był bardziej rozrywkowy, dla starszych poważniejszy. Nad wszystkim czuwał mój dziadek – Wacław Płużański, który kierował Publiczną Szkołą Powszechną nr 93 i pełnił funkcję przewodniczącego Rejonowej Komisji Kierowników. Tekst otwierający pogadankę rozesłano do szkół. Szczęśliwie zachował się do dziś: „Ojczyzna! Ojczyzna! – najdroższy wyraz.../ Ojczyzna bowiem w tym mieści się słowie,/ Co serce kochające przez usta wypowie:/ To nasza powinność, to dla nas świat cały./ Świat wspomnień, poświęceń, nadziei i chwały”. Stanisław Zawadzki, kierownik Publicznej Szkoły...
Tadeusz Płużański
To postać heroiczna, a zarazem tragiczna, co oddają słowa, jakie wypowiedziała na krótko przed śmiercią: „Poniosłam klęskę na wszystkich odcinkach swego życia”. Ale czy na pewno? Czy klęska nie była jednak zwycięstwem? Pod okiem Stalina Warszawa, grudzień 1945 r. (ściśle tajne): „Meldunek zastępcy doradcy NKWD przy MBP Polski S.P. Dawidowa dla komisarza ludowego spraw wewnętrznych ZSRR Ł.P. Berii o aresztowaniu kierownictwa organizacji Wolność i Niezawisłość, utworzonej na bazie Armii Krajowej: 14 sierpnia br. główny dowódca Armii Krajowej RZEPECKI wydał rozkaz rozwiązania Armii Krajowej [mowa oczywiście o rozwiązaniu następczyni AK – Delegatury Sił Zbrojnych – przez jej dowódcę płk. Jana Rzepeckiego; Armię Krajową rozwiązał jej ostatni komendant, gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek...
Leszek Misiak
Na wzór Gławlitu Dziś takich rozterek nikt nie przeżywa. Cenzorzy odeszli na emerytury, po ich pracy został ślad w postaci wykropkowanych miejsc w starych, rozsypujących się książkach i pożółkłych czasopismach. Ale w pamięci tych, którzy znają tamte ponure czasy, wszechobecność cenzury i zmagania z nią zostały. Sposób działania Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk to przykład na to, jak działało totalitarne państwo, niepozostawiające obywatelom nawet marginesu wolności. Artykuł 71 ust. 1 uchwalonej w 1952 r. Konstytucji PRL mówił: „Polska Rzeczpospolita Ludowa zapewnia obywatelom wolność słowa, druku, zgromadzeń i wieców, pochodów i manifestacji”. Były to jednak martwe paragrafy. Instytucja cenzury prewencyjnej była głównym narzędziem tłumienia niezależnej myśli w...

Pages