Cmentarze wojny bolszewickiej na terenie Ukrainy

Bohdan Urbankowski
Zdanie, iż „wolność krzyżami się mierzy”, powtarzaliśmy tyle razy, że przestaliśmy je rozumieć.

Nie jest prawdą, że Polska otrzymała niepodległość na mocy międzynarodowych traktatów. Rok 1918 nie kończył wojny na naszych ziemiach – tu trwała ona jeszcze przez dwa lata – o granice z Niemcami, Czechami, Litwinami i Ukraińcami. Z Rosjanami – o prawo do niepodległego istnienia. Granice Polski w tym czasie przesuwały się o setki kilometrów – wyznaczały je cmentarze.

Latem 1920 r. cmentarze zaczęły zbliżać się do serca Polski. Białystok, Radzymin, Nasielsk, Płock... Do Warszawy żołnierze bolszewiccy nie doszli. Ale na stołeczne Powązki zaczęto zwozić ciała pierwszych obrońców miasta. Również bohaterski ks. Ignacy Skorupka znalazł tu i mogiłę, i pomnik.

Najbardziej upiornymi cmentarzami były Szydłowo koło Mławy i Leman nad Turoślą. Rosjanie potraktowali kilkuset polskich jeńców jak żywe manekiny, ćwiczyli na nich odcinanie rąk, wydłubywanie oczu. „Ruszające się” groby w Lemanie niemal doprowadziły do histerii oficerów alianckiej misji.

Cmentarze wyznaczały także południowe granice. 7 lipca żołnierze gen. Krajowskiego odparli pod Ostrogiem kilkakrotne ataki konnej armii Budionnego. Ciała poległych pochowane zostały na cmentarzu katolickim przy drodze wychodzącej z Ostroga na Równe, w zbiorowej mogile. Tylko dwa nazwiska są znane.

Następnie przez kilka dni trwały walki w okolicach Krzemieńca i Dubna, które kilkakrotnie przechodziło z rąk do rąk. Ich świadectwem jest pomnik Nieznanego Żołnierza w Krzemieńcu, pod którym spoczywają prochy żołnierzy poległych na terenie całego powiatu.
[pozostało do przeczytania 71% tekstu]

Dostęp do artykułów: ZALOGUJ SIĘ lub Wykup prenumeratę



DRUKUJ
Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | www.gazetapolska.pl | www.panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl
Nasza strona używa cookies czyli po polsku cisteczek. Do czego są one potrzebne może Pan/i dowiedzieć się tu. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek.