Retrospekcje

W numerze „Nowego Państwa” ukazującym w się okolicach Święta Niepodległości zamieszczamy dziś krótki, ale ważny tekst Stanisława Cata-Mackiewicza poświęcony Józefowi Piłsudskiemu i Romanowi Dmowskiemu, dwóm polskim mężom stanu, którzy w odmienny sposób przyczynili się do odzyskania przez Polskę niepodległości. Artykuł ten Cat napisał tuż po śmierci Dmowskiego 2 stycznia 1939 r.

W ciekawy sposób ujmuje on różnice między dwoma politykami, odrzucając powierzchowne interpretacje na temat „romantyzmu” i „realizmu”. Wskazuje on, w jaki sposób te dwie koncepcje mogły i mogą wzajemnie się uzupełniać, a nie w wyniku wzajemnych waśni osłabiać Polskę. Te słowa mają swoją wartość także z punktu widzenia dzisiejszych sporów po niepodległościowej stronie barykady.
Rzecz jasna, nie należy ich odnosić do głośnego także przy okazji 11 Listopada sporu pomiędzy obozem niepodległościowym a współczesną targowicą, która miała także w II RP swój odpowiednik w postaci Komunistycznej Partii Polski, ale jej rola sprowadzona została wówczas do odpowiednich proporcji.
I jeszcze jedno: niestety, powojenne wybory wybitnego polskiego publicysty politycznego, jakim był Cat, były zdecydowanie mniej trafne niż jego brata Józefa, ale to już temat na zupełnie inną opowieść.
  Stanisław Cat-Mackiewicz
Józef Piłsudski i Roman Dmowski. Ofensywa i obrona
Porównanie Józefa Piłsudskiego do działania ofensywnego, a Romana Dmowskiego do defensywnego wydaje mi się być o wiele głębsze i bardziej trafne niż oklepane mówienie o jednym romantyk, a o drugim realista. Obaj byli romantykami w swej miłości do Polski, obaj byli realistami w wyborze metod działania.


Józef Piłsudski i Roman Dmowski!
Józef Piłsudski była to ofensywa naszego narodu. Odwracał koło polskiej historji w tył aż do XVII wieku, do Polski mocarstwowej. Szedł na Kijów. Nie bał się sojuszów Polski z innemi narodowościami w tem przekonaniu, że...
[pozostało do przeczytania 60% tekstu]
Dostęp do artykułów: